Rehber
PHP Script Nedir?
PHP script, sunucuda PHP diliyle çalışan ve tarayıcıya sayfa üreten hazır web yazılımıdır. Paylaşımlı hosting hesaplarının çoğunda ek kurulum gerektirmeden çalışması, en yaygın hazır yazılım biçimi olmasının başlıca nedenidir.
Kısa yanıt
PHP scriptler, sunucu tarafında çalışıp tarayıcıya hazır HTML gönderen yazılımlardır. Ziyaretçi kodu görmez, yalnızca sonucu görür. Paylaşımlı hostingde çalışabilmeleri, hazır yazılım pazarında en çok tercih edilen biçim olmalarını sağlar.
- Kod sunucuda çalışır, tarayıcıya yalnızca çıktı gider
- Veritabanı olarak genellikle MySQL veya MariaDB kullanılır
- Paylaşımlı hosting hesaplarının çoğunda ek kurulum gerektirmez
- Sürüm uyumu ve gerekli eklentiler satın almadan önce doğrulanmalıdır
ÇALIŞMA MANTIĞI
PHP script nasıl çalışır?
Ziyaretçi bir adrese girdiğinde istek sunucuya ulaşır. Sunucudaki PHP yorumlayıcısı ilgili dosyayı çalıştırır, gerekiyorsa veritabanından kayıtları okur ve sonucu HTML olarak üretir. Tarayıcıya giden şey bu HTML çıktısıdır.
Bu yüzden ziyaretçi kaynak koda bakarak yazılımın nasıl çalıştığını göremez. Sayfayı görüntüle dediğinde yalnızca üretilmiş HTML'i görür.
Bu çalışma biçiminin pratik sonucu şudur: yazılımın mantığı, fiyat hesabı, yetki denetimi gibi kritik işler sunucuda kalır. Tarayıcıdan gelen veriye güvenilmediği sürece bu güvenli bir yapıdır.
Statik sayfa ile farkı
Statik bir HTML dosyası herkese aynı içeriği gösterir. PHP script ise isteğe göre farklı çıktı üretir: giriş yapmış kullanıcıya kendi siparişlerini, yöneticiye yönetim panelini, ziyaretçiye genel listeyi gösterir.
Bu esneklik, içeriğin panelden yönetilebilmesini de mümkün kılar. Metni değiştirmek için dosya düzenlemeniz gerekmez.
SUNUCU
Hangi sunucu gereksinimlerini ister?
Bir PHP scriptin çalışması için sunucuda PHP yorumlayıcısı ve genellikle bir veritabanı sunucusu bulunmalıdır. Bunların ötesinde asıl belirleyici olan sürüm uyumudur.
PHP'nin her sürümü belirli bir süre güvenlik desteği alır, sonra desteği biter. Desteği bitmiş bir sürümde çalışmak zorunda kalan yazılım, o sürümde açığa çıkan güvenlik sorunları için yama almaz.
| Neye bakılır | Satıcıya sorulacak soru | Cevap yanlışsa ne olur |
|---|---|---|
| PHP sürümü | Hangi sürümü istiyor? | Eski bir sürüm istiyorsa hosting firmanız sürümü yükselttiğinde siteniz çalışmaz |
| Veritabanı | Hangi veritabanını kullanıyor? | Hosting paketinizde yoksa kurulum yapılamaz |
| Türkçe karakterler | Türkçe karakter ve emoji sorunsuz saklanıyor mu? | İsimler ve açıklamalar bozuk görünür |
| Kurulum biçimi | Sıradan bir hosting hesabına kurulabiliyor mu? | Özel sunucu kiralamanız gerekir, maliyet artar |
| Teknik bilgi | Kurulum için yazılımcı gerekiyor mu? | Kuramaz, dışarıdan ücretli yardım almanız gerekir |
| Dosya izinleri | Görsel yükleme çalışıyor mu? | Ürün fotoğrafı yükleyemezsiniz |
Satın almadan önce hosting panelinizden PHP sürümünüzü kontrol edin. Bu tek adım, kurulum aşamasındaki sorunların büyük kısmını baştan önler.
KURULUM
Kurulumun kolay ya da zor olmasını ne belirler?
Aynı işi yapan iki script, kurulum aşamasında bambaşka deneyimler yaşatabilir. Fark, yazılımın nasıl paketlendiğinden gelir.
Bir kısmı, kurulumu için yazılımcı bilgisi ister: sunucuya uzaktan bağlanıp komut yazmak, ek paketler indirmek gerekir. Sıradan bir hosting hesabında bunların çoğu yapılamaz, ayrıca özel sunucu kiralamanız gerekir.
Bir kısmı ise dosyaları yükleyip tarayıcıdan bir adresi açmakla kurulur. Karşınıza adım adım ilerleyen bir kurulum ekranı gelir, veritabanı bilgilerinizi ve yönetici hesabınızı girersiniz, iş biter.
İkincisi sizin için hem ucuz hem pratiktir: özel sunucu gerekmez, yazılımcı çağırmanız gerekmez. Satın almadan önce sorulacak soru basit: bunu sıradan bir hosting hesabına, komut yazmadan kurabiliyor muyum?
Katalogumuzdaki ürünlerin tamamı tarayıcı üzerinden kurulur. Kurulum tarafımızca yapılabileceği gibi kendiniz de tamamlayabilirsiniz; her iki seçenek de ek ücret gerektirmez.
GÜVENLİK
PHP scriptte güvenlik neye bakılarak değerlendirilir?
PHP'nin kendisi güvensiz bir dil değildir; sorunlar yazılımın nasıl yazıldığından çıkar. Teknik terim bilmenize gerek yok, satıcıya şu soruları sorabilirsiniz.
- Birisi arama kutusuna ya da forma bir şeyler yazarak veritabanımdaki kayıtları görebilir ya da silebilir mi?
- Başka bir sitede açılan sahte bir form, benim adıma sistemime kayıt gönderebilir mi?
- Müşteri yorumuna kod yazan biri, sayfayı gezen diğer ziyaretçileri etkileyebilir mi?
- Parolalar veritabanında okunabilir biçimde mi duruyor, yoksa geri çevrilemez mi?
- Görsel yükler gibi zararlı bir dosya yükleyip çalıştıran biri olabilir mi?
- Ayar dosyalarım ve yedeklerim adres çubuğuna yazılarak indirilebilir mi?
- Yönetici şifremi deneyerek bulmaya çalışan biri kaç denemede engelleniyor?
Bu soruların hepsinin cevabı bir yazılımda baştan verilmiş olmalıdır. Kaynak kod teslim ediliyorsa cevapları kendi geliştiricinize doğrulatabilirsiniz; kod şifreli geliyorsa doğrulama imkanınız yoktur, satıcının sözüne güvenmek zorunda kalırsınız.
UYGULAMA
Kurulum öncesi kontrol adımları
- Hosting bilgilerinizi çıkarınPHP sürümü, veritabanı sürümü, disk alanı ve yazma izinlerini panelden not alın.
- Ürünün teknik künyesiyle karşılaştırınGerekli sürümler sizde var mı, Composer veya SSH isteniyor mu kontrol edin.
- Veritabanı oluşturunHosting panelinizden boş bir veritabanı ve kullanıcı açın, bilgilerini bir yere yazın.
- Dosyaları yükleyinPaketi alan adınızın kök dizinine ya da çalıştıracağınız alt klasöre aktarın.
- Kurulum sihirbazını çalıştırınTarayıcıdan kurulum adresini açın, veritabanı bilgilerini ve yönetici hesabını girin.
- Kurulumu kilitleyinSihirbaz kendini kilitlemiyorsa kurulum klasörünü sunucudan silin.
- İlk yedeği alınKurulum biter bitmez dosya ve veritabanı yedeği alın; sonraki her güncellemeden önce tekrarlayın.
PHP script çalıştırmak için özel bir sunucu gerekir mi?
Çoğu durumda gerekmez. Standart bir paylaşımlı hosting hesabı yeterlidir. Yalnızca Composer veya komut satırı isteyen yazılımlar için sunucu tercihiniz değişebilir.
PHP script ile WordPress eklentisi aynı şey mi?
Değildir. Eklenti, WordPress'in içinde çalışan bir parçadır ve WordPress kurulu olmadan işe yaramaz. PHP script tek başına çalışan bağımsız bir uygulamadır.
Eski PHP sürümünde çalışan script alınır mı?
Önerilmez. Desteği bitmiş bir sürüme bağlı yazılım, o sürümde ortaya çıkan güvenlik açıkları için yama alamaz ve hosting sağlayıcınız sürümü yükselttiğinde çalışmayabilir.
Kurulumu kendim yapamazsam ne olur?
Çoğu satıcı kurulumu ücretsiz veya ücretli hizmet olarak sunar. Sunucu erişim bilgilerinizi paylaşacağınız için bu bilgilerin nasıl saklandığını sorun ve kurulum sonrası şifrelerinizi değiştirin.
Scripti kendi ihtiyacıma göre değiştirebilir miyim?
Kaynak kod şifrelenmemiş olarak teslim ediliyorsa değiştirebilirsiniz. Bu değişiklikler genellikle satıcının destek kapsamı dışında kalır.
Veritabanı yedeğini nasıl alırım?
Yönetim panelinde yedekleme bölümü varsa oradan, yoksa hosting panelinizdeki veritabanı yöneticisinden dışa aktarabilirsiniz.
KAYNAKLAR
Kaynaklar ve son güncelleme
Sürüm destek tarihleri zamanla değişir. Satın alma anında güncel destek takvimini kontrol edin.