Satın alma rehberi
Hazır Script Alırken Nelere Dikkat Etmeli?
Hazır script alırken sorunlar genellikle özellik listesinden değil, lisans kapsamından, kaynak kodun durumundan ve güncelleme koşullarından çıkar. Satın almadan önce sorulması gereken sorular bellidir.
Kısa yanıt
Özellik listesi satın alma kararı için yeterli bilgi vermez. Sorunlar çoğunlukla lisansın kapsamından, kodun şifreli gelmesinden, sunucu uyumsuzluğundan ve güncelleme koşullarının belirsizliğinden çıkar.
- Lisansın kaç alan adını kapsadığını ve süresinin olup olmadığını yazılı öğrenin
- Kaynak kodun şifreli olup olmadığını mutlaka sorun
- Sunucu gereksinimlerini kendi hosting hesabınızla karşılaştırın
- Ön yüz görselleri değil, yönetim paneli karar verdirir
LİSANS
Lisans kapsamı neyi belirler?
Lisans, satın aldığınız yazılımı nerede ve ne kadar süre kullanabileceğinizi belirler. Aynı fiyat etiketinin arkasında çok farklı koşullar olabilir.
Netleştirmeniz gereken dört şey var: kaç alan adında kullanabilirsiniz, lisansın süresi doluyor mu, yenileme ücreti var mı ve alan adınızı değiştirdiğinizde lisans taşınıyor mu.
Bir de kapsam dışı olanlar var. Yazılımı yeniden satmak, dağıtmak ya da başka bir ürün içine paketleyip pazarlamak neredeyse hiçbir lisansta serbest değildir. Müşteriniz adına kurulum yapacaksanız her alan adı için ayrı lisans gerekip gerekmediğini sorun.
KAYNAK KOD
Kod şifreli gelirse ne kaybedersiniz?
Bazı satıcılar kaynak kodu şifreleyerek teslim eder. Bu durumda kodu okuyamaz, inceleyemez ve değiştiremezsiniz.
Pratikte üç şeyi kaybedersiniz. Yazılımı kendi geliştiricinize devredemezsiniz. Güvenlik iddialarını doğrulayamazsınız. İhtiyacınız değiştiğinde uyarlama yaptıramazsınız.
Şifreli kod, satıcıya kalıcı bağımlılık demektir. Satıcı desteği bırakırsa elinizde değiştiremeyeceğiniz bir yazılım kalır. Bu yüzden kaynak kodun durumu, özellik listesinden daha belirleyici bir sorudur.
| Konu | Sorulacak soru | Kötü cevap neye benzer |
|---|---|---|
| Lisans kapsamı | Kaç alan adında kullanabilirim? | "Genelde sorun olmuyor" |
| Lisans süresi | Süresi doluyor mu, yenileme ücreti var mı? | Yazılı bir cevabın verilmemesi |
| Kaynak kod | Kod şifrelenmiş mi teslim ediliyor? | "Kodu vermiyoruz ama her şeyi biz yaparız" |
| Sunucu | Hangi PHP ve veritabanı sürümü gerekiyor? | Belirsiz veya çok eski bir sürüm |
| Kurulum | Composer veya SSH gerekiyor mu? | Paylaşımlı hostingde çalışmadığının söylenmemesi |
| Güncelleme | Yeni sürümler ücretli mi? | "Şimdilik ücretsiz" |
| Destek | Ne kadar süre, hangi kanaldan? | Süre ve kanalın hiç belirtilmemesi |
| Alan adı değişikliği | Lisans taşınıyor mu, ücretli mi? | Konunun hiç konuşulmamış olması |
TEKNİK
Sunucu uyumunu nasıl doğrularsınız?
Kurulum aşamasındaki sorunların büyük kısmı, satın almadan önce yapılabilecek tek bir karşılaştırmayla önlenir: ürünün istediği sürümlerle sizin hosting hesabınızdakileri yan yana koymak.
Hosting panelinizden PHP sürümünüzü, veritabanı sürümünüzü ve disk alanınızı öğrenin. Ürünün teknik künyesinde bunlar yazmıyorsa satıcıya sorun; yazılı cevap alın.
İki ek soru daha var. Kurulum Composer istiyor mu? Komut satırı (SSH) erişimi gerekiyor mu? Bu ikisi paylaşımlı hosting hesaplarında çoğu zaman bulunmaz ve kurulumu baştan imkansız hale getirir.
Desteği bitmiş bir PHP sürümüne bağlı yazılımdan uzak durun. O sürümde açığa çıkan güvenlik sorunları için yama gelmez ve hosting sağlayıcınız sürümü yükselttiğinde siteniz çalışmayabilir.
DEĞERLENDİRME
Ön yüz değil, panel karar verdirir
Ürün sayfalarındaki görseller ziyaretçinin göreceği tarafı gösterir. Oysa yazılımla asıl zamanınızı yönetim panelinde geçireceksiniz.
Panelde bir kayıt açıp düzenleyebiliyor musunuz, listelerde arama ve sayfalama var mı, yetki verebiliyor musunuz, yedek alabiliyor musunuz? Bunlar günlük kullanımı belirleyen şeylerdir.
Demo adresi yayımlanmamışsa satıcıdan ekran paylaşımı yoluyla panel incelemesi talep edin. Bu talebin karşılanmaması, değerlendirmenizde dikkate almanız gereken bir husustur.
GÜVENLİK
Güvenlik iddiaları nasıl doğrulanır?
Genel güvenlik ifadeleri tek başına bilgi taşımaz. Doğrulanabilir maddeler üzerinden soru sorulmalıdır.
- Veritabanı sorguları hazır ifadelerle mi çalışıyor?
- Durum değiştiren formlarda CSRF koruması var mı?
- Ekrana basılan veri kaçışlanıyor mu?
- Parolalar geri döndürülemez biçimde mi saklanıyor?
- Yükleme klasöründe kod çalıştırma kapalı mı?
- Yapılandırma ve yedek dosyaları web üzerinden erişime kapalı mı?
- Hatalı giriş denemelerinde hız sınırlaması var mı?
Kaynak kod teslim ediliyorsa bu maddeleri kendi geliştiricinize doğrulatabilirsiniz. Doğrulama imkanı olmayan bir iddianın değeri yoktur.
UYGULAMA
Satın alma öncesi kontrol adımları
- İhtiyaç listenizi çıkarınYazılımın yapacağı işi adım adım yazın; ürün sayfasında değil, bu listede arayın.
- Lisans metnini okuyunAlan adı sayısı, süre, yenileme ve devir koşullarını satır satır kontrol edin.
- Kaynak kodun durumunu sorunŞifreli mi, değiştirilebilir mi? Cevabı yazılı isteyin.
- Sunucu uyumunu karşılaştırınPHP ve veritabanı sürümlerinizi ürünün gereksinimleriyle yan yana koyun.
- Yönetim panelini gezinDemo yoksa ekran paylaşımı isteyin; kayıt açıp düzenleyeceğiniz yeri görün.
- Güncelleme ve destek koşullarını netleştirinSüre, kapsam ve ücretlendirmeyi yazılı alın.
- Teslimat ve iade koşullarını okuyunDijital üründe cayma hakkının nerede sona erdiğini bilerek satın alın.
Ucuz script almak riskli midir?
Fiyatın kendisi risk göstergesi değildir. Risk, lisansın belirsiz, kodun şifreli ve destek koşullarının yazısız olmasından çıkar. Bu üçü netse fiyat ikincil bir konudur.
Demo adresi olmayan script alınır mı?
Alınabilir ama yönetim panelini görmeden karar vermeyin. Ekran paylaşımıyla gezinti isteyin; bunu reddeden satıcıdan uzak durun.
Kurulumu satıcı yaparsa şifrelerimi vermem gerekir mi?
Genellikle evet. Bu bilgilerin nasıl saklandığını sorun, açık metin olarak tutulmadığından emin olun ve kurulum bittikten sonra şifrelerinizi değiştirin.
Güncellemeler gerçekten ömür boyu ücretsiz olur mu?
Satıcının yazılı taahhüdüne bakın. Sözlü ifade yerine ürün sayfasında veya lisans metninde yazılı olmasını isteyin.
Scripti aldıktan sonra beğenmezsem iade alabilir miyim?
Elektronik ortamda anında teslim edilen yazılımlar cayma hakkının istisnaları arasındadır. Teslimat başladıktan sonra genellikle iade yapılmaz; bu yüzden satın almadan önce sormak önemlidir.
Aynı scripti müşterim için alabilir miyim?
Çoğu satıcıda evet, ancak lisans kurulacak alan adına tanımlanır. Farklı müşteriler için ayrı lisans gerekir.
KAYNAKLAR
Kaynaklar ve son güncelleme
Satın alma kararınızda satıcının kendi lisans, teslimat ve iade metinlerini esas alın.